Waarom zien alle apps die met AI gemaakt zijn er hetzelfde uit?

Zondagmiddag, IKEA. Je loopt door de showroom en elk kamertje is netjes ingericht: een bank, een kastje, een lamp, een plaid over de leuning. Na het vijfde kamertje weet je niet meer welk kamertje welk was, want ze zijn allemaal door dezelfde stylist ingericht. Open vijf apps die deze maand met AI zijn gebouwd en je staat weer in die showroom. Paars verloop, alles in kaartjes met een schaduw, een emoji boven elke kop en een raketje naast de knop, voor de feestvreugde.

Apps die met AI zijn gebouwd lijken op elkaar omdat een AI-bouwer niet bij een leeg vel begint. Hij zet een bekende bibliotheek met onderdelen neer, met de kleuren, letters en hoeken die daar standaard in zitten, en een taalmodel schrijft op wat het het vaakst heeft gezien. Niemand kiest voor het paarse verloop. Het zit in het pakket. Een eigen gezicht krijg je pas als je een paar keuzes zelf maakt en ze vastlegt.

Waar die look vandaan komt

App bouwen met AI is gewoon geworden. Een bouwer als Lovable, Bolt of v0 kiest voor je zodat jij niet hoeft te kiezen, en precies dat maakt hem snel. Het model achter de bouwer doet de rest: het schrijft de gewoonste oplossing op en wat op duizenden voorbeeldpagina's staat, komt terug in de jouwe. De gewoonste oplossing is zelden de mooiste en nooit de jouwe.

Voor een eerste versie is dat zelfs handig: alles past bij elkaar en je hoeft nergens over na te denken. Het wordt pas lastig als je wilt dat iemand jouw app onthoudt. Dan sta je met je Billy-kast tussen honderd andere Billy-kasten. Menige landingspagina belooft je iets wat je nog nooit hebt gezien, in hetzelfde paarse verloop als de vorige.

De tekenen, en welke erg zijn

We hielden een lijst bij van wat we steeds terugzien als iemand een app laat zien die vooral met prompts is gebouwd. Het werden er tien en je vindt ze allemaal in de design-check. De bekendste zitten in de afwerking: het paarse of blauwe verloop, alles in kaarten met een schaduw, emoji als versiering en op elk scherm een net iets andere knop. Daar helpt een eigen kleur, een eigen letter en een eigen vorm en je app ziet er in een middag anders uit.

De erge zitten in de indeling. Geen duidelijke hoofdknop zodat niemand weet wat de volgende stap is. Een leeg scherm zonder uitleg of een foutmelding in techtaal, waardoor een nieuwe gebruiker bij de eerste hapering denkt dat het stuk is. Daar helpt geen kleur tegen. Een kast in een andere kleur verven helpt niet als hij voor de deur staat.

Het maakt niet uit in welke branche je zit. Het bestelportaal van een groothandel, de app van een fysiotherapeut en het klantportaal van een woningcorporatie verraden zich met dezelfde tekenen en hun klanten merken het, ook als ze niet kunnen zeggen waarom.

Een IKEA-hack voor je app

Menigeen denkt dat een eigen gezicht een heel nieuwe app vraagt. Wie een Billy-kast van zichzelf wil maken, verft hem en zet er andere knoppen op. Voor een app zijn dat drie keuzes.

Eén kleur die iets betekent. Geen verloop maar één accent dat alleen staat waar het iets zegt. Bij Codocs, de Europese deeldienst voor gevoelige bestanden die we voor Hostmatters maakten, is dat oranje en het staat op twee plekken: het woord privacy in de kop en de prijs die je kiest. Al het andere is nachtblauw en wit. Daardoor zegt het oranje iets. Bij CMS[this], waar we design partner waren, legt kleur zelfs het product uit: oranje is wat jij mag aanpassen, turkoois wat op elke pagina terugkomt.

Een letter met karakter. Een letter voor de koppen geeft de stem, een rustige voor de tekst houdt het leesbaar. Soms is de beste keuze geen eigen letter: Watskeburt, ons experiment met 112-meldingen, gebruikt de systeemletter van de iPhone omdat een melding op je vergrendelscherm eruit hoort te zien als een melding.

Eén vorm voor alles wat je kunt aanklikken. Rond, recht of iets ertussen: het maakt minder uit welke dan dat het overal dezelfde is. Een gebruiker leert de vorm in een paar schermen en weet daarna zonder nadenken wat klikbaar is.

Uit ons werk

Leg het vast, anders kiest de AI weer

Een uitstraling die alleen in iemands hoofd bestaat is na drie maanden weg. Leg je keuzes vast als design tokens: de kleuren, letters, maten en afstanden als vaste waarden op één plek in de code. Dan volgt elk nieuw scherm vanzelf. Dat geldt dubbel als je met AI bouwt: een model dat je regels kan lezen houdt zich eraan. Een model zonder regels kiest de standaard en dan sta je zo weer in de showroom.